Inflatie 3,3%: de olie stuwt

Door Redactie Hypotheekrenteonderhandelaar · 1 september 2026

Update 17 september 2026: Eurostat heeft de definitieve inflatiecijfers voor augustus gepubliceerd en die vallen iets lager uit dan de snelle raming: de eurozone komt uit op 3,2 procent in plaats van 3,3, meldt Investing.com op basis van het Eurostat-bericht. Op maandbasis stegen de prijzen met 0,4 procent. Haal je de energie uit het mandje, dan blijft er 2,1 procent op jaarbasis over.

Let op welk cijfer hier wordt bijgesteld, want de twee getallen in dit artikel lijken op elkaar en meten iets anders. De 3,3 procent uit de kop en de tekst hieronder is het Nederlandse cijfer van het CBS. De 3,2 procent van vandaag is het geharmoniseerde cijfer voor de hele eurozone. Het Nederlandse cijfer van augustus wordt hiermee dus niet gecorrigeerd; wat er verandert is het Europese getal waar de ECB naar kijkt.

En juist dat verschil van 0,1 procentpunt is interessant, omdat het de kant op gaat die je niet zou verwachten na de renteverhoging van vorige week. Dat maakt het bovenstaande verhaal niet anders: 2,1 procent zonder energie tegenover 3,2 procent met energie erin, betekent dat het hele verschil van 1,1 procentpunt op de energierekening zit. Dit is nog altijd grotendeels gas, stroom en brandstof en geen loonspiraal. Precies dat onderscheid is waar dit stuk over ging. Voor je hypotheek verandert er vandaag niets. Wat er wél verandert, komt uit de rentelijsten van de geldverstrekkers in het blok hieronder van 15 september, niet uit een cijfer van Eurostat.

Update 15 september 2026: Het “weinig” uit de update hieronder hield vijf dagen stand. Deze week verhogen zestien geldverstrekkers hun vaste hypotheekrente, onder wie Rabobank, ABN AMRO, ASN Bank, Florius, Moneyou, Obvion en Triodos Bank, meldt Van Bruggen in zijn rentebericht van 14 september. Het adviesbureau verwacht dat er deze week nog veel meer volgen. De gemiddelde rente voor tien jaar vast met NHG steeg vorige week van 4,17 naar 4,22 procent, en gaat op basis van de al aangekondigde verhogingen deze week naar minstens 4,27 procent. Van Bruggen schrijft zelf dat vaste hypotheekrentes niet automatisch meestijgen met de ECB, maar dat het dit keer wel gebeurt, omdat beleggers én de ECB op dezelfde oplopende inflatie reageren. Daarmee hadden Brzeski en De Telegraaf allebei gelijk: niet de ECB-stap zelf, maar de rente op de financiële markten duwt je rentevoorstel omhoog.

Reken het na voor je eigen situatie. Een stijging van 0,05 procentpunt op een hypotheek van 300.000 euro is 150 euro rente per jaar, 12,50 euro per maand. Volgens Van Bruggen steeg de gemiddelde vaste rente de afgelopen twee weken met ongeveer dat tempo per week. Bij een rentevaste periode van tien jaar tikt één zo’n week op die 300.000 euro dus op tot 1.500 euro, voor aftrek. Loopt jouw rentevaste periode binnenkort af, dan staat de einddatum uit het stuk hieronder ineens een stuk dichterbij. De rentes liggen volgens Van Bruggen nog ongeveer 0,3 procentpunt onder het vorige hoogtepunt van oktober 2023.

Update 10 september 2026: De ECB heeft de rente donderdag met 0,25 procentpunt verhoogd. De depositorente gaat per 16 september naar 2,50 procent, meldt de ECB. Het besluit was volgens De Telegraaf unaniem. Voor je hypotheek betekent deze stap zelf weinig, zegt ING-econoom Carsten Brzeski in die krant: ECB-besluiten worden niet één op één doorberekend, en voor hypotheken en andere leningen verandert er volgens hem weinig. Voor spaarders verwacht hij wel “een kleine push naar boven”. Wat voor hypotheken meer telt, is de rente op staatsleningen, en die liep volgens De Telegraaf de afgelopen tijd op, in Nederland en in de rest van Europa. Het besluit beantwoordt ook de vraag waarmee dit stuk eindigde. De ECB schrijft dat de inflatie door het conflict in het Midden-Oosten “well above target for an extended period” blijft, dus lange tijd ruim boven haar doel. En haar scenario’s kijken uitdrukkelijk naar de “indirect and second-round effects” van de energieschok. Dat is in onze lezing precies de doorwerking van de olieprijs in lonen en andere prijzen waar dit stuk over ging.

Correctie: hieronder stond dat de ECB op woensdag bijeenkwam; dat was donderdag 10 september. Ook stond er dat uitgaven in het buitenland 7,4 procent hoger lagen dan een maand eerder. Volgens het CBS is dat ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar. Beide staan nu goed in de tekst.

Je zet de tank vol, je betaalt de energierekening en je denkt: dit voelt niet als 3 procent. Ergens in Frankfurt zit een groep mensen die precies dat gevoel probeert te vertalen naar één beslissing over de rente, en die beslissing komt volgende week op tafel.

De inflatie kwam in augustus uit op 3,3 procent bij de snelle raming, meldt het CBS. In juli was dat 3,2 procent. Ten opzichte van juli stegen de prijzen met 0,3 procent. Let op het woord raming: die is berekend op nog onvolledige brongegevens, en de reguliere cijfers van de consumentenprijsindex volgen op 8 september.

De olie zit in bijna elke regel van dat cijfer

Waar die stijging vandaan komt, zegt het CBS in dit bericht niet met zoveel woorden. De Volkskrant noemt op basis van dezelfde raming de prijzen van energie, benzine en diesel als de grootste aanjager, met 11,7 procent, na 9,7 procent in juli. Goederen en diensten die Nederlanders in het buitenland kopen, zoals vakantie-uitgaven, waren in augustus volgens het CBS 7,4 procent duurder dan een jaar eerder; in juli was dat 4,8 procent. Bij de 11,7 procent voor energie staat in de bron niet waarmee vergeleken wordt. Die twee percentages horen dus niet naast elkaar in dezelfde zin.

Dat is bruikbaar en het is meteen de reden om voorzichtig te zijn met dit cijfer. Een inflatiepercentage dat grotendeels op olie draait, is een ander beestje dan een percentage dat uit lonen en huren komt. Het eerste kan even snel weer weg zijn als het kwam. Het tweede blijft.

Een rentestap opent de Straat van Hormuz niet

Op donderdag 10 september kwam de Europese Centrale Bank bijeen, en analisten verwachtten volgens de Volkskrant een verhoging met 0,25 procent. Die kwam er ook, zie de update bovenaan. Daar hebben wij een uitgesproken mening over: een renteverhoging is slecht gereedschap tegen een aanbodschok. Een hogere rente remt de vraag, en de vraag is hier het probleem niet. De olieprijs staat hoog omdat er nauwelijks schepen door de Straat van Hormuz varen, en geen enkele rentestand verandert daar iets aan. Wat je er wél mee raakt, zijn de mensen die toevallig deze maand een lening of een rentevoorstel voorgeschoteld krijgen.

De ECB die te lang wachtte, kwam uit op 14,5 procent

En nu het argument tegen onze eigen redenering, want dat is hier het sterkste stuk van de discussie. Het staat in de Volkskrant en het gaat over het mechanisme: door duurdere grondstoffen gaan later ook andere prijzen omhoog, en daarna volgen hogere looneisen van bonden en werknemers. Dat is precies waarom een centrale bank ook bij een aanbodschok ingrijpt. Niet om de olieprijs te drukken, maar om te voorkomen dat die olieprijs zich vastzet in lonen en contracten.

De krant zet daar de geschiedenis naast: de ECB wilde een fiasco zoals tijdens de gascrisis na de Russische inval in Oekraïne voorkomen, wachtte toen te lang met verhogen, en de inflatie kon daardoor in september 2022 uitkomen op 14,5 procent. Dat is de reconstructie van de Volkskrant, niet ons eigen bronwerk. Wie nu zegt “niets doen, het waait over”, moet uitleggen waarom het deze keer wél overwaait. Dat kunnen wij niet met zekerheid.

Zoek je einddatum op, niet je rentestand

Praktisch, en het kost vijf minuten: zoek in je hypotheekoverzicht de einddatum van je rentevaste periode op en zet hem in je agenda met een herinnering een half jaar ervoor. Niet omdat je vandaag iets moet doen, maar omdat elk gesprek over je rente bij die datum begint. Wie hem niet weet, onderhandelt over iets waarvan hij de deadline niet kent. Voor de achtergrond: 10 of 20 jaar vast bij oversluiten en hoe buitenlandse inflatiecijfers hier doorwerken leggen uit waar zo’n gesprek over gaat.

De raming hield stand, en de ECB noemt de olie niet meer tijdelijk

De reguliere cijfers van 8 september bevestigden de 3,3 procent uit de raming, meldt het CBS. Het CBS wijst daarbij vooral naar prijzen die Nederlanders in het buitenland betalen, en daarnaast naar gas. Dat is een iets andere mix dan de olie uit onze kop, al gaat het in beide gevallen om prijzen van buiten. Twee dagen later verhoogde de ECB. Wij schreven hier dat een rentestap bij tijdelijke energieprijzen eigenlijk een reactie zou zijn op de angst voor 2022. De bank legt haar besluit nu zelf uit met een inflatie die lange tijd ruim boven het doel blijft, en met oog voor de indirecte effecten van de energieschok. Dat is een verdedigbaar motief, en het staat nu tenminste in de tekst van het besluit. Meer over wat rente met betaalbaarheid doet, staat in ons stuk over een hypotheek op modaal inkomen.

Dit artikel duidt macro-cijfers en is geen financieel advies over jouw hypotheek.